بازار خرده‌فروشی برق بخشی از ساختار بازار انرژی است که در آن مصرف‌کنندگان می‌توانند برق موردنیاز خود را از تأمین‌کنندگان یا شرکت‌های خرده‌فروش واجد شرایط خریداری کنند. در بازار خرده‌فروشی برق، انرژی الکتریکی از تولیدکنندگان و نیروگاه‌ها وارد بازار برق می‌شود و می‌تواند از مسیرهایی مانند بازار برق، بورس انرژی یا قراردادهای دوجانبه خریداری شود. در ادامه شرکت خرده‌فروشی برق مانند اینکس با مدیریت فرآیند تأمین، انرژی موردنیاز را مطابق شرایط قرارداد در اختیار مصرف‌کننده‌ی نهایی به ویژه صنایع و مجموعه‌های پرمصرف قرار می‌دهد. به این ترتیب، خرده‌فروش میان بخش تولید و مصرف قرار می‌گیرد و با شناخت بازار، انجام معاملات و مدیریت قرارداد فرآیند تأمین برق موردنیاز مشتری را آسان‌تر می‌سازد.
 

بازار خرده‌فروش برق در ایران بخشی از ساختار بازار برق کشور است که در آن شرکت‌های دارای مجوز مانند اینکس، نقش واسطه‌ی تخصصی میان تولیدکنندگان برق و مصرف‌کنندگان نهایی را برعهده دارند. خرده‌فروش برق، انرژی موردنیاز مشتری را از مسیرهای مجاز مانند بورس انرژی، بازار برق یا قراردادهای دوجانبه تأمین کرده و بر اساس قرارداد، فرآیند تأمین انرژی را برای مصرف‌کننده مدیریت می‌کند. در این ساختار، شبکه‌ی انتقال و توزیع همچنان از طریق زیرساخت‌های صنعت برق اداره می‌شود و خرده‌فروش مسئول انتقال فیزیکی برق نیست.
فرآیند تأمین معمولا با بررسی شرایط مصرف‌کننده آغاز می‌شود. قدرت قراردادی، میزان مصرف، الگوی بار، نوع فعالیت و شرایط قانونی مشترک از مهم‌ترین عواملی هستند که در انتخاب روش تأمین برق نقش دارند. خرده‌فروش پس از بررسی این اطلاعات، روش مناسب خرید انرژی را متناسب با شرایط مشتری انتخاب کرده و فرآیند انعقاد قرارداد و تأمین برق را مدیریت می‌کند. 
 

مسیر تأمین برق در بازار خرده‌فروش از تولیدکننده و نیروگاه آغاز می‌شود. سپس انرژی از طریق بازار برق، بورس انرژی یا قراردادهای دوجانبه خریداری می‌شود. در مرحله‌ی بعدی شرکت خرده‌فروشی برق مانند اینکس، فرآیند تأمین تجاری انرژی را مدیریت کرده و برق موردنیاز را مطابق قرارداد در اختیار مصرف‌کننده‌ی نهایی قرار می‌دهد. در نهایت برق خریداری‌شده از طریق شبکه‌ی موجود انتقال و توزیع به محل مصرف می‌رسد.

برای خرید برق از بورس انرژی، ابتدا وضعیت مصرف و مشخصات قراردادی مجموعه بررسی می‌شود. میزان مصرف، قدرت قراردادی، الگوی بار و نوع فعالیت مصرف‌کننده در این مرحله اهمیت دارد. پس از بررسی شرایط، اینکس روش مناسب تأمین‌ را انتخاب می‌کند که می‌تواند شامل خرید از بورسی انرژی یا انعقاد قرارداد دوجانبه باشد.  در مرحله‌ی بعدی قرارداد تأمین برق میان اینکس و مصرف‌کننده منعقد می‌شود و مواردی مثل مدت قرارداد، میزان انرژی، نحوه محاسبه قیمت، شرایط پرداخت و تعهدات طرفین مشخص خواهد شد. پس از آن، فرآیند خرید و تأمین انرژی آغاز شده و برق از طریق شبکه موجود به محل مصرف می‌رسد. 
 

اهمیت خرده‌فروشی برق برای صنایع با تغییرات مقررات در سال‌های اخیر افزایش یافته است. بخشی از مشترکان بزرگ صنعتی می‌توانند برق موردنیاز خود را از مسیرهایی مثل بورس انرژی و قراردادهای دوجانبه تأمین کنند و دیگر صرفا به روش سنتی تأمین برق وابسته نباشند. از سوی دیگر، الزامات مربوط به تأمین برق صنایع و توسعه‌ی انرژی‌های تجدیدپذیر باعث شده است انتخاب روش مناسب خرید برق اهمیت بیشتری پیدا کند. اینکس در چنین شرایطی می‌تواند علاوه بر تأمین انرژي، در انتخاب ساختار قرارداد، مدیریت هزینه و رعایت الزامات مربوط به تأمین برق هم به صنایع کمک کند. 
 

اینکس و شرکت توزیع برق دو نقش متفاوت در صنعت برق دارند. اینکس مسئول تأمین و فروش تجاری انرژی است در حالی که شرکت توزیع وظیفه‌ی بهره‌برداری از شبکه‌ی توزیع و انتقال فیزیکی برق تا محل مصرف را برعهده دارد. بنابراین، خرید برق از اینکس به معنای ایجاد شبکه‌ی برق جدید برای مصرف‌کننده نیست و انرژی خریداری‌شده همچنان از طریق شبکه‌ی برق موجود به واحد مصرف‌کننده منتقل می‌شود.

خرید مستقیم برق به این معناست که مصرف‌‌کننده‌، فرآیند تأمین انرژی موردنیاز خود را مستقیما از مسیرهایی مثل بورس انرژی یا قرارداد دوجانبه با تولیدکننده انجام دهد. در این روش، مصرف‌کننده باید مراحل مربوط به شناسایی نیاز، بررسی شرایط بازار، انجام معاملات، انعقاد قرارداد و مدیریت فرآیند تأمین برق را به صورت مستقیم دنبال کند. در مقابل، در خرید برق از شرکت خرده‌فروشی برق، این فرآیند توسط یک مجموعه تخصصی مانند اینکس مدیریت می‌شود و اینکس با بررسی الگوی مصرف مشتری، برق موردنیاز را از مسیرهای مجاز تأمین کرده و مطابق قرارداد در اختیار مصرف‌کننده قرار می‌دهد.

در خرید مستقیم، مصرف‌کننده مسئولیت بیشتری در زمینه‌ی بررسی قیمت‌ها، انتخاب زمان مناسب خرید، مدیریت قرارداد و پیگیری معاملات دارد، اما در خرید از خرده‌فروش، این مسئولیت تا حد زیادی به شرکت خرده‌فروش واگذار می‌شود. خرید مستقیم، به ویژه در صورت انجام معاملات از مسیر بورس انرژي ممکن است نیازمند طی کردن مراحل و الزامات مربوط به معاملات بازار باشد؛ درحالی‌که خرید از اینکس می‌تواند این فرآیند را برای مصرف‌کننده ساده‌تر کند. 
 

هزینه‌ی خرید برق از اینکس به عوامل مختلفی مثل قیمت برق در بازار، میزان مصرف، الگوی مصرف، ساعت‌های استفاده، نوع قرارداد و شرایط تأمین برق بستگی دارد. شرکت خرده فروشی برق مانند اینکس با بررسی این عوامل و تحلیل وضعیت بازار، قیمت و شرایط تأمین برق را برای مشتری مشخص می‌کند.  در این فرآیند، میزان مصرف در ساعت‌های کم‌باری، میان‌باری و اوج بار اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هزینه‌ی تأمین برق در زمان‌های مختلف می‌تواند متفاوت باشد. به همین دلیل، بررسی الگوی مصرف به‌ خرده‌فروش کمک می‌کند تا زمان و روش مناسب خرید برق را انتخاب کند.
همچنین شرایط عرضه و تقاضا در بازار برق و قیمت معاملات بورس انرژی می‌تواند بر هزینه‌ی نهایی تأمین برق تأثیر بگذارد. نوع قرارداد و مدت آن هم از عوامل مؤثر بر قیمت هستند و می‌توانند نحوه‌ی محاسبه‌ی هزینه و میزان ریسک ناشی از نوسانات بازار را تعیین کنند. در نتیجه‌، هزینه‌ی خرید برق یک رقم ثابت برای همه‌ی مصرف‌کنندگان نیست و بر اساس شرایط مصرف و روش تأمین تعیین می‌شود. 
 

خرده‌فروشی برق یکی از روش‌های جدید و کاربری برای تأمین انرژی موردنیاز صنایع و مصرف‌کنندگان واجد شرایط در بازار برق ایران است. در این مدل، شرکت‌های دارای مجوز مانند اینکس با خرید برق از مسیرهایی مثل بورس انرژی، بازار برق و قراردادهای دوجانبه، فرآیند تأمین انرژی را برای مشتریان مدیریت می‌کنند. این موضوع باعث می‌شود مصرف‌کنندگان بدون درگیر شدن مستقیم با پیچیدگی‌های معاملات برق، بتوانند برق موردنیاز مجموعه‌ی خود را تأمین کنند. 
استفاده از خدمات خرده‌فروشی می‌تواند مزایایی مانند مدیریت بهتر هزینه‌ی انرژی، تحلیل الگوی مصرف، کاهش ریسک نوسانات قیمت، دسترسی به روش‌های مختلف تأمین و دریافت مشاوره‌ی تخصصی را برای صنایع به همراه داشته باشد.